U cilju ostvarivanja javnog interesa u oblasti javnog informisanja, informišemo i edukujemo javnost o manjku ključnih hranljvih materija i kako ih nadoknaditi
Ljudi sa dijabetesom tip 2 često se suočavaju sa nedostatkom nekoliko mikronutrijenata, a kao najčešći se izdvajaju vitamin D, vitamin B12 i magnezijum, nedostaci koji ne pogađaju samo njih.
Većina slučajeva dijabetesa tip 2 može da se spreči, jer određeni način života doprinosi razvoju ovog stanja.
Ishrana ima značajnu ulogu u prevenciji dijabetesa a ona koja sadrži dodati šećer, zasićene masti, ultra-prerađenu hranu, natrijum i prekomerne kalorije povezana je sa povećanim rizikom od dijabetesa.
Mnoge studije i smernice o dijabetesu i ishrani prvenstveno se fokusiraju na makronutrijente, poput ugljenih hidrata, masti i proteina, a istraživači u Indiji želeli su da znaju da li postoji veza između mikronutrijenata, koji uključuju vitamine i minerale, i dijabetesa.
U svom sistematskom pregledu i analizi koja je objavljena 2025. godine u časopisu BMJ nutrition, istraživači su otkrili da mnogim odraslim osobama sa dijabetesom nedostaju neki vitamini i minerali, a među njima je najčešći bio vitamin D.
Nakon što su pretražili prethodno objavljene studije o dijabetesu i mikronutrijentima i izbacili one koje nisu ispunjavale njihove kriterijume, istraživači su za ovaj pregled i meta-analizu došli do 132 studije sa ukupno 52.501 učesnikom. Učesnici su bili muškarci i žene različitih etničkih grupa, starosti najmanje 18 godina, sa dijabetesom tipa 2, sa ili bez komplikacija.
Sve studije su objavljene između 1998. i 2023. godine i sprovedene su iz mnogo različitih zemalja, što ovim istraživačima daje globalnu perspektivu.
Rezultati studije
Pregled i meta analiza su pokazali da:
- više od 45 odsto populacije sa dijabetesom tipa 2 ima višestruke nedostatke mikronutrijenata,
- 40 odsto učesnika sa dijabetičkim komplikacijama imalo je nedostatak mikronutrijenata,
- žene su bile sklonije nedostatku mikronutrijenata nego muškarci,
- nedostatak vitamina D bio je najčešći nedostatak, sa prevalencijom od preko 60 odsto među osobama sa dijabetesom tipa 2,
- magnezijum je drugi najčešći nedostatak, sa oko 42 odsto ljudi sa dijabetesom tipa 2 koji imaju manjak magnezijuma,
- u podgrupi ljudi sa dijabetesom koji su uzimali metformin, uobičajeni lek za dijabetes, nedostatak vitamina B12 bio je prisutan kod skoro 29 odsto učesnika.
Istraživači, međutim, nisu mogli da kažu da li su mikronutrijenti možda igrali ulogu u razvoju dijabetesa kod ovih ljudi ili je dijabetes izazvao nedostatak mikronutrijenata.
Kako se ovo odražava na stvarni život
Bilo koji od ovih nedostataka može da postoji i kod ljudi koji nemaju dijabetes.
Sva tri – vitamin D, vitamin B12 i magnezijum, često su u manjku i u opštoj populaciji.
Pošto su ovi nedostaci česti i kod opšte populacije i kod osoba sa dijabetesom tipa 2, važno je jesti uravnoteženu i raznovrsnu hranu kako bi se pokrile potrebe za hranljivim materijama, piše Eating Well.
Vitamin B12 se nalazi u životinjskim proizvodima, poput mesa, ribe i mlečnih proizvoda. Obogaćene žitarice, mleko biljnog porekla i nutritivni kvasac su biljni izvori vitamina B12.
Naša tela proizvode vitamin D izlaganjem sunčevoj svetlosti, ali mnogo stvari mogu da utiču na ovaj proces.
Nekoliko namirnica sadrži vitamin D:
- žumanca,
- neke pečurke,
- ulje iz jetre bakalara,
- goveđa džigerica,
- masne ribe, poput lososa, tune i sabljarke.
Namirnice koje su obogaćene vitamin D su kravlje mleko, sir, jogurt, sojino mleko, sok od pomorandže i žitarice.
Magnezijum se, takođe, nalazi u raznim namirnicama. Redovna konzumacija orašastih plodova, semenki, putera od orašastih plodova i semenki, soje, mahunarki, voća i povrća može pomoći da se osigura da dovoljan unos magnezijuma. Bogat izvor magnezijuma je i crna čokolada.
Istraživači su čak povezali redovno konzumiranje male količine crne čokolade – ali ne mlečne ili bele čokolade, sa manjim rizikom od dijabetesa tip 2.